Liczba odwiedzin: 4411
» Korpus Tekst├│w i Korespondencji Jana Dantyszka
Copyright © Pracownia Edytorstwa ┼╣r├│de┼é i Humanistyki Cyfrowej AL UW

Wszelkie prawa zastrze┼╝one. Zabrania si─Ö kopiowania, redystrybucji, publikowania, rozpowszechniania, udost─Öpniania czy wykorzystywania w inny spos├│b ca┼éo┼Ťci lub cz─Ö┼Ťci danych zawartych na stronie Pracowni bez pisemnej zgody w┼éa┼Ťciciela praw.

List #2974

Cornelis DE SCHEPPER do Ioannes DANTISCUS
Binche, 1546-06-12*

Regest polski:

De Schepper cieszy si─Ö z d┼éugo wyczekiwanego listu Dantyszka [IDL 6698 (letter lost)]. Odebra┼é go w Londynie pod koniec Wielkiego Postu. Analizuje przyczyny zw┼éoki w dostarczeniu listu. Jego tre┼Ť─ç okre┼Ťla jako nieprzychyln─ů Anglikom i ich kr├│lowi. Dzi─Ökuje Dantyszkowi za przyj─Öcie jego przeprosin [za trzyletni─ů przerw─Ö w pisaniu list├│w].

Wylicza osoby niedawno zmar┼ée, kt├│rych uczciwo┼Ť─ç warto na┼Ťladowa─ç w tych trudnych czasach: ksi─Öcia Orange Ren├ę [de Ch├ólon], Godschalka [Ericksena] i [Cornelisa van] Zegherscapelle.

De Schepper zawiadamia o powrocie swego pasierba Matthiasa Laurijn z Konstantynopola. Na pro┼Ťb─Ö Dantyszka charakteryzuje posta─ç pos┼éa i sekretarza cesarskiego Gerarda Veltwijck.

De Schepper odnosi si─Ö do pro┼Ťby Dantyszka o przes┼éanie ksi─ů┼╝ek wymierzonych przeciwko doktrynie Martina Bucera. Stwierdza, ┼╝e po oficjalnym pot─Öpieniu tej doktryny przez Ko┼Ťci├│┼é Rzymski i cesarskim zakazie sprowadzania zawieraj─ůcych j─ů ksi─ů┼╝ek, nikt w Niderlandach nie podejmuje ju┼╝ tego tematu. Przesy┼éa zatem jedynie De restauranda religione pi├│ra paryskiego teologa Herman Lethmaeta, kt├│ry uj─ů┼é ten temat w dw├│ch ksi─Ögach, cho─ç zapowiada┼é powstanie a┼╝ trzydziestu sze┼Ťciu.

De Schepper relacjonuje pikantne szczeg├│┼éy opublikowanej anonimowo biografii Bucera, ubolewaj─ůc nad d┼éugotrwa┼éym ukrywaniem si─Ö tego heretyka w┼Ťr├│d chrze┼Ťcijan [tj. w┼Ťr├│d rzymskich katolik├│w] i nad jego zgubnym wp┼éywem na biskupa Kolonii Hermanna zu Wied. Uwa┼╝a, ┼╝e gdyby ┼╝y┼é jeszcze Henrdrik van Nassau, by┼éby zbulwersowany ze wzgl─Ödu na koligacje rodu Nassau z rodem Wied. Zdaniem De Scheppera szkodliwo┼Ť─ç Bucera jest tym wi─Öksza, ┼╝e ma on wi─Öcej zwolennik├│w, ni┼╝ sam Marcin Luter.

De Schepper zachwyca si─Ö ksi─ů┼╝kami teologicznymi Filipa Archinto. Wie o wydaniu krakowskim, kt├│remu patronowa┼é Dantyszek. De Schepper spotka┼é si─Ö z Archinto w Mediolanie i w Nicei. Zamierza napisa─ç do niego, tym bardziej, ┼╝e Dantyszek pisa┼é mu o wsparciu, jakiego udzieli┼é Archinto kuzynowi Dantyszka w sprawie przeciwko by┼éemu kanonikowi warmi┼äskiemu Aleksandrowi Scultetiemu. De Schepper krytykuje post─Öpowanie Scultetiego jako czytelnika zakazanych i frywolnych ksi─ů┼╝ek. Dostrzega podobie┼ästwo mi─Ödzy Scultetim a cz┼éonkami rodu ┼üaskich, kt├│rzy wywieraj─ů z┼éy wp┼éyw na mieszka┼äc├│w Fryzji i niekt├│rych rodak├│w De Scheppera.

De Schepper zawiadamia, ┼╝e Maximiliaan van Egmond-Buren wr├│ci┼é do zdrowia i ma przyby─ç z Fryzii na dw├│r kr├│lowej Marii. Plotka g┼éosz─ůca, ┼╝e przeprowadza┼é on dla kr├│la Anglii [Henry VIII Tudor] zaci─ůgi, okaza┼éa si─Ö nieprawdziwa, gdy┼╝ Anglia i Francja szykuj─ů si─Ö do zawarcia pokoju.

De Schepper przekazuje Dantyszkowi pozdrowienia od przyjaci├│┼é, kt├│rych uradowa┼éa wiadomo┼Ť─ç, ┼╝e Dantyszek wci─ů┼╝ ┼╝yje. W┼Ťr├│d nich wylicza ClaudeÔÇÖa Bouton, Hendrika van Witthem, PetrusÔÇÖa ClericusÔÇÖa, PierreÔÇÖa de Boissot, pana Silly [Jean III de Trazegnies] i IoannesÔÇÖa a Loven.

Odnosz─ůc sie do gratulacji, kt├│re Dantyszek sk┼éada jego ojczy┼║nie z powodu nastania pokoju, De Scheper wyra┼╝a niepok├│j, czy stan ten b─Ödzie trwa┼éy, ze wzgl─Ödu na zazdro┼Ť─ç s─ůsiad├│w, zw┼éaszcza Francuz├│w. Cieszy go, ┼╝e to mieszka┼äcy Niderland├│w dzier┼╝─ů uj┼Ťcie Renu, i ┼╝e podlega im Ksi─Östwo Geldrii, sk─ůd zwykle atakuj─ů uzbrojeni przez Francj─Ö wrogowie. Po kl─Öskach ostatniej wojny mieszka┼äcy Niderland├│w umocnili z trudem odzyskane Ksi─Östwo Luxemburg i hrabstwo Hainaut. Cesarz zadba┼é tak┼╝e o zaniedbywane wcze┼Ťniej szkolenie wojskowe m┼éodzie┼╝y niderlandzkiej.

De Schepper stwierdza, ┼╝e wrogowie pa┼ästwa i religii, rozpowszechniaj─ůcy fa┼észywe pog┼éoski o sytuacji w Niderlandach, kt├│re dotar┼éy do Dantyszka, zostali ujarzmieni.

De Schepper odnosi si─Ö do w─ůtpliwo┼Ťci Dantyszka, czy cesarz jest w┼éadny zaprowadzi─ç pok├│j, wobec zaostrzenia si─Ö konfliktu o Boulogne-sur-Mer mi─Ödzy Francj─ů i Angli─ů. Zgadza si─Ö z opini─ů Dantyszka, ┼╝e to, co zrabowano zar├│wno z grobu ┼Ťw. Tomasza w Canterbury, jak i z klasztor├│w, nie zaspokoi chciwo┼Ťci ┼╝o┼énierzy. Opisuje negocjacje w sprawie wsp├│lnej akcji militarnej cesarza i Anglii przeciw Francji, w kt├│rych bra┼é udzia┼é, pos┼éuj─ůc do Anglii. W ich rezultacie cesarz zawar┼é pok├│j z Francj─ů za zgod─ů Anglii, kt├│ra nadal toczy wojn─Ö.

De Schepper nie zna jeszcze rezultat├│w poselstw, wys┼éanych przez niemieckich ksi─ů┼╝─ůt protestanckich do kr├│l├│w Anglii i Francji w celu zawarcia sojuszu przeciwko cesarzowi Karolowi i kr├│lowi Ferdynandowi. De Schepper natkn─ů┼é si─Ö na tych pos┼é├│w ÔÇô Johannesa Sturma i Johannesa Sleidanusa ÔÇô kt├│rzy udali, ┼╝e go nie poznaj─ů i nie chcieli si─Ö przywita─ç. De Schepper publicznie ich skrytykowa┼é.

De Scheppera ciesz─ů pochwa┼éy Dantyszka odno┼Ťnie jego ustabilizowanego, nieomal domowego trybu ┼╝ycia na dworze kr├│lowej Marii. Twierdzi wprawdzie, ┼╝e musi by─ç got├│w do podejmowania obowi─ůzk├│w dyplomatycznych, zw┼éaszcza tych niebezpiecznych i nielukratywnych, jest ich jednak teraz mniej i s─ů mniej m─Öcz─ůce, ni┼╝ dawniej. Deklaruje, ┼╝e do┼éo┼╝y wszelkich stara┼ä w s┼éu┼╝bie Chrze┼Ťcija┼ästwu.

Pozdrowienia Dantyszka dla swoich dzieci odwzajemnia De Schepper, przesy┼éaj─ůc ┼╝yczenia dla kuzyn├│w przyjaciela. Na pro┼Ťb─Ö znajomych Dantyszka z dworu cesarskiego (m.in. pana de Courri├Ęres [Jean de Montmorency], marsza┼éka Silly [Jean III de Trazegnies] i Hendrika Stercke) De Schepper wstawia si─Ö za c├│rk─ů Dantyszka [Juana Dantisca] i obszernie opisuje sytuacj─Ö jej m─Ö┼╝a Grac├şana [de Alderete], pokr├│tce za┼Ť ÔÇô matki [Isabel Delgada]. Krytykuje brak zainteresowania Dantyszka losem c├│rki.

Na uwag─Ö Dantyszka, ┼╝e wbrew horoskopowi, wr├│┼╝─ůcemu mu kr├│tkie ┼╝ycie, De Schepper zosta┼é dziadkiem, odpowiada, ┼╝e przepowiednia powsta┼éa w oparciu o b┼é─Ödn─ů dat─Ö urodzenia. Zaspokajaj─ůc ciekawo┼Ť─ç przyjaciela deklaruje, ┼╝e odk─ůd zacza┼é s┼éu┼╝y─ç w┼éadcom w inny spos├│b, ca┼ékowicie poniecha┼é astrologii.

De Schepper zgadza si─Ö ze z┼é─ů opini─ů Dantyszka o Janie ┼üaskim jr., dzia┼éaj─ůcym na terenach za rzek─ů Ems. O┼Ťmieli┼é si─Ö on rozpowszechnia─ç swoje falszywe nauki w Kolonii i okolicach, nie zapuszcza si─Ö natomiast na drug─ů stron─Ö rzeki [tj. do Niderland├│w Habsburskich] w obawie przed kar─ů ÔÇô rok wcze┼Ťniej pewni Francuzi ze Strasbourga zostali tam spaleni na stosie. Mimo to niekt├│rzy sposr├│d szlachty niderlandzkiej (w┼Ťr├│d nich najstarszy syn znanego Dantyszkowi Karola z Burgundii) dali im si─Ö zwie┼Ť─ç i wraz z rodzinami wyemigrowali do Strasbourga, Genewy i Z├╝richu. De Schepper opowiada tak┼╝e o dw├│ch bogatych szlachciankach z Twente w Overijssel, kt├│re wola┼éy sp┼éon─ů─ç ┼╝ywcem, ni┼╝ odst─ůpi─ç od nauk Menno Simonsa.

De Schepper zwraca uwag─Ö Dantyszka, ┼╝e apostaci, zw┼éaszcza ska┼╝eni anabaptyzmem (m.in. Polyphemus [Felix Rex] i Gnapheus), uciekaj─ů z Niderland├│w do Prus pod opiek─Ö ksi─Öcia [Albrechta]. W osobie ksi─Öcia, zdaniem De Scheppera, Polacy wychodowali w─Ö┼╝a, krzywdz─ůcego niemieck─ů szlacht─Ö.

De Schepper opisuje sytuacj─Ö religijn─ů we Francji, gdzie jego zdaniem szerzy si─Ö ateizm. Przyczyn tego stanu upatruje w cz─Östych przymierzach Francji z poganami, w wojnach przeciwko chrze┼Ťcijanom, oraz w zepsuciu obyczaj├│w. Opisuje przemo┼╝ny wp┼éyw kochanki kr├│la, pani dÔÇÖEstampes na sprawy pa┼ästwa. Pochwala jako sprawiedliwe wyroki ┼Ťmierci przez spalenie na stosie, ferowane wobec bezbo┼╝nych Francuz├│w, m.in. wobec uczonego ├ëtienne Doleta, kt├│ry wielokrotnie spotwarza┼é cesarza, Niemc├│w i Hiszpan├│w. Stwierdza, ┼╝e wielu Francuz├│w emigruje z przyczyn religijnych do Niemiec. Zauwa┼╝a, ┼╝e traktowanie Luteran├│w przez kr├│la Francji [Francis I de Valois] jest uzale┼╝none od jego aktualnych relacji z papie┼╝em, cesarzem oraz ksi─ů┼╝─Ötami niemieckimi z Ligi Szmalkaldzkiej.

Odno┼Ťnie sytuacji religijnej w Anglii De Schepper zauwa┼╝a, ┼╝e wprawdzie ceremonie pozosta┼éy niezmienione, zgadza si─Ö jednak z Dantyszkiem, ┼╝e odrzucono dyscyplin─Ö ko┼Ťcieln─ů i prymat papie┼╝a.

De Schepper relacjonuje pogarszaj─ůc─ů si─Ö sytuacj─Ö w Szkocji. Zwolennicy Anglii zabili kardyna┼éa St. Andrews [David Beaton], kt├│ry w┼éada┼é krajem od ┼Ťmierci kr├│la [James V Stuart].

De Schepper odnosi si─Ö do wyja┼Ťnie┼ä Dantyszka na temat jego pobytu na dworze kr├│lewskim na za┼Ťlubinach [Zygmunta II Augusta i El┼╝biety Habsbur┼╝anki]. Doradza przyjacielowi, aby nie ┼╝a┼éowa┼é poniesionych trud├│w, gdy┼╝ opr├│cz choroby i nie┼éaski ÔÇ×JunonyÔÇŁ [Bona Sforza dÔÇÖAragona] zyska┼é ┼éask─Ö starego kr├│la [Zygmunta I]. Sugeruje tak┼╝e, by po┼╝egna┼é sie na dobre z dworem i po┼Ťwi─Öci┼é wy┼éacznie sprawom Prus, jako swojej prawdziwej ojczyzny.

De Schepper opisuje niepowodzenie swoich misji pokojowych w Anglii. Zawiadamia, że przekazał pozdrowienia Dantyszka biskupom Cuthbertowi Tunstall i Stephenowi Gardiner, nie spotkał się natomiast z arcybiskupem Cranmerem, który żyje inaczej niż ci dwaj i jest innego wyznania. De Schepper zatem nie dziwi się temu, jak potraktował on chłopca z Litwy [Georgius Rogenellus], i że nie odpisał na list Dantyszka.

Na pro┼Ťb─Ö Dantyszka obja┼Ťnia mu sprawy ma┼é┼╝e┼äskie kr├│la Anglii ÔÇô wylicza jego potomstwo i opisuje pochodzenie, koligacje oraz dalsze losy wszystkich sze┼Ťciu ┼╝on.

De Schepper relacjonuje szczeg├│┼éowo dzia┼éania na dworach cesarskim, niderlandzkim i angielskim dworzanina m┼éodego kr├│la Polski [Zygmunta II Augusta], Stanis┼éawa Lasoty, kt├│ry podawa┼é si─Ö za pos┼éa kr├│lewskiego i usi┼éowa┼é aran┼╝owa─ç ma┼é┼╝e┼ästwo m┼éodego kr├│la oraz uk┼éada─ç mi─Ödzynarodowe stosunki handlowe, b─Öd─ůc w rzeczywisto┼Ťci osob─ů p├│┼éprywatn─ů, nie mia┼é bowiem list├│w wierzytelnych, co w ko┼äcu wysz┼éo na jaw.

De Schepper stwierdza, ┼╝e Anglicy nie s─ů zainteresowani przymierzem z odleg┼é─ů Polsk─ů (kt├│re mia┼éoby zosta─ç potwierdzone stosownym zwi─ůzkiem ma┼é┼╝e┼äskim). Prosi o polecenie go polskiemu kr├│lowi [Zygmuntowi I] i o informacje o nieznanej mu osobie nowego kanclerza [Tomasz Sobocki].

De Schepper jest zaniepokojony niepomy┼Ťlnymi nowinami z Kr├│lestwa W─Ögier, upadkiem tamtejszych mo┼╝nych rod├│w i gotowo┼Ťci─ů W─Ögr├│w do przej┼Ťcia pod panowanie tureckie. Sytuacja w Kr├│lestwie Polskim wydaje mu si─Ö lepsza, dop├│ki ┼╝yje stary kr├│l. Niepokoj─ů go jednak wie┼Ťci o posy┼éaniu polskiej m┼éodzie┼╝y na studia do Wittembergi, powszechnym handlu urz─Ödami ┼Ťwieckimi i duchownymi, szerz─ůcej si─Ö nienawi┼Ťci do duchowie┼ästwa, oraz sympatiach dla ksi─Öcia pruskiego i zwolennik├│w Turk├│w na W─Ögrzech. Wszystko to zmierza ku zgubie Rzeczypospolitej Chrze┼Ťcija┼äskiej. Polskie zabiegi dyplomatyczne we Francji i Italii, o kt├│rych doniesiono De Schepperowi z Rzymu, wydaj─ů mu si─Ö ┼Ťmieszne, gdy┼╝ dobrze zna p┼éocho┼Ť─ç Francuz├│w i W┼éoch├│w.

Przekazuje (w enigmatycznej formie) pog┼éoski o d─ů┼╝eniach Bony do odzyskania w┼éoskich dochod├│w.

Uwa┼╝a za szkodliwe i wprowadzaj─ůce niezgod─Ö w pa┼ästwie propozycje, aby wezwa─ç Stany Pruskie do Korony Polskiej [w celu inkorporowania do niej Prus], przed┼éo┼╝one kr├│lowi [Zygmuntowi I] na sejmie. Popiera natomiast ide─Ö, by Prusy wspiera┼éy Koron─Ö w obronie przeciwko Turkom.

Odnosz─ůc si─Ö do przekazanych mu przez Dantyszka informacji o nowych nominacjach biskupich, De Schepper stwierdza, ┼╝e spo┼Ťr├│d wymienionych os├│b s┼éysza┼é wcze┼Ťniej jedynie o zmar┼éym [prymasie Polski Piotrze] Gamracie, kt├│rego pocz─ůtkowo uwa┼╝a┼é za W┼éocha na podstawie brzmienia nazwiska (Gamaratini) i jako protegowanego kr├│lowej [Bony]. Wyra┼╝a si─Ö o nim bardzo niepochlebnie, wychwala za┼Ť (na podstawie opisu Dantyszka) aktualnego biskupa krakowskiego Samuela [Maciejowskiego].

Komentuje wie┼Ťci, przekazane mu przez Dantyszka o sytuacji na W─Ögrzech. Zna osobi┼Ťcie i uwa┼╝a za przewrotnych zbrodniarzy Ferenca Bebeka i brata Jerzego [Utje┼íenovi─çÔÇÖa], kt├│rzy prowadz─ů mi─Ödzy sob─ů wojn─Ö domow─ů. Wspomina s┼éuszne obawy, jakie ┼╝ywi┼é niegdy┼Ť wobec brata Jerzego kr├│l Jan [Szapolyai]. Dostrzega trudne po┼éo┼╝enie Izabeli Jagiellonki.

De Schepper omawia polityczne skutki ┼Ťmierci ksi─Öcia Orleanu [Charles II de Valois]. Jego narodzeniu towarzyszy┼éa nadzieja Francuz├│w, ┼╝e obejmie on panowanie na W─Ögrzech i zniszczy imperium tureckie. Przekonywa┼é o tym De Scheppera tak┼╝e biskup Dorpatu [Antoine de Castelnau]. Dokonania ksi─Öcia Orleanu ograniczy┼éy si─Ö jednak do wspierania Luteran i opanowania na kr├│tki czas cz─Ö┼Ťci ksi─Östwa Luxemburg. De Schepper domy┼Ťla si─Ö, ┼╝e Dantyszek, pisz─ůc o pewnych planach, kt├│rym po┼éo┼╝y┼éa kres ┼Ťmier─ç ksi─Öcia Orleanu, mia┼é na my┼Ťli zamiar po┼Ťlubienia przeze┼ä wdowy [Izabeli Jagiellonki] po kr├│lu Janie [Szapolyai] i uzyskania od Turk├│w W─Ögier jako lenna, zw┼éaszcza ┼╝e Turcy mieli jakoby przekaza─ç Bud─Ö synowi kr├│la Jana [J├ínos Zsigmond Szapolyai], co ostatecznie nie nast─ůpi┼éo. W rzeczywisto┼Ťci ksi─ů┼╝─Ö Orleanu nie aspirowa┼é do Kr├│lestwa W─Ögier, co wmawiano Polakom, aby zwr├│ci─ç ich przeciwko cesarzowi, lecz do W┼éoch lub Belgii.

De Schepper stwierdza, ┼╝e wszyscy, kt├│rym zale┼╝y na pokoju w┼Ťr├│d Chrze┼Ťcijan, op┼éakuj─ů ┼Ťmier─ç kr├│lowej El┼╝biety [Habsbur┼╝anki], gdy┼╝ jej ma┼é┼╝e┼ästwo by┼éo gwarancj─ů przyja┼║ni mi─Ödzy Polsk─ů a Kr├│lestwem Czech i W─Ögier. Pyta o przyczyn─Ö ┼Ťmierci El┼╝biety.

De Schepper wyja┼Ťnia Dantyszkowi, ┼╝e ┼║r├│d┼éo jego niepokoju odno┼Ťnie pertraktacji polskiej kr├│lowej [Bona Sforza dÔÇÖ Aragona] z kr├│lem Anglii le┼╝y w profitach, jakie mog─ů wyci─ůgn─ů─ç z tych uk┼éad├│w protestanci, tworz─ůcy lig─Ö przeciwko cesarzowi i kr├│lowi rzymskiemu [Ferdynandowi Habsburgowi]. Podwa┼╝a sens zabieg├│w Bony o r─Ök─Ö kr├│lewny angielskiej dla syna, gdy┼╝ kr├│l Anglii ubiega si─Ö dla swojej c├│rki o r─Ök─Ö syna cesarza.

De Schepper opisuje podr├│┼╝e cesarza, jego stan zdrowia, oraz spotkania z ksi─ů┼╝─Ötami Rzeszy (landgrafem heskim [Philip I of Hesse the Magnanimous] i elektorem Palatynatu [Friedrich II von Wittelsbach]) w przededniu sejmu w Ratyzbonie. Liczy na doj┼Ťcie do zgody i wsp├│ln─ů akcj─Ö przeciw Turkom.

Czteromiesi─Öczny pobyt ksi─Öcia pruskiego [Albrechta] w Niemczech nie wr├│┼╝y, zdaniem De Scheppera, niczego dobrego.

De Schepper przedstawia rozmaite opinie o uwi─Özieniu ksi─Öcia Brunszwiku [Heinrich II von Braunschweig-Wolfenb├╝ttel]. Jedni obwiniaj─ů o to protestant├│w, inni twierdz─ů, ┼╝e Henryka zgubi┼éa ┼éatwowierno┼Ť─ç, jeszcze inni oskar┼╝aj─ů ksi─Öcia Saksonii Maurycego.

De Schepper omawia trudne po┼éo┼╝enie cesarza w Niemczech. Stwierdza, ┼╝e protestanci d─ů┼╝─ů do wojny domowej, lekcewa┼╝─ůc zar├│wno autorytet w┼éadzy, jak i gro┼║b─Ö ataku ze strony Francji i Turk├│w.

De Schepper nie ma ┼Ťwie┼╝ych wie┼Ťci o sprawach hiszpa┼äskich, Ferdynandzie Kortezie [Hern├ín Cort├ęs de Monroy e Pizarro], Filipie Hutteno [Philipp von Hutten] i innych, kt├│rzy wyjechali do Ameryki.

Na pro┼Ťb─Ö Dantyszka De Schepper wylicza potomstwo w┼éadc├│w [nie pozostaj─ůce w zwi─ůzkach ma┼é┼╝e┼äskich]: pozostaje przy ┼╝yciu zrodzony ze zmar┼éej w 1545 roku ┼╝ony [Maria Manuela of Portugal] Filipa wnuk cesarza [Carlos of Asturias]. Kr├│lowi Francji po ┼Ťmierci Magdaleny [Madeleine of Valois] pozosta┼éa jedna c├│rka Ma┼égorzata [Margaret of Valois]. Zmar┼éy m─ů┼╝ Magdaleny, kr├│l Szkocji [James V Stuart], mia┼é z drugiej ┼╝ony [Marie de Guise] c├│rk─Ö Mari─Ö [Mary Stuart], kt├│ra b─Ödzie prawdopodobnie panowa─ç w Szkocji po Edwardzie [Edward VI Tudor]. Cesarz ma dwie c├│rki. Starsza [Mary of Habsburg] ma po┼Ťlubi─ç syna kr├│la Ferdynanda, m┼éodsz─ů [Joanna of Habsburg] obiecano najstarszemu synowi [Jo├úo Manuel] kr├│la Portugalii [John III of Portugal]. Kr├│l Portugalii dwie c├│rki na wydaniu i jednego syna. Delfin francuski [Henry II de Valois] ma trzyletniego syna [Francis II of France] i sze┼Ťciomiesi─Öczn─ů c├│rk─Ö [Elisabeth of Valois].

Biskup Li├Ęge Georg [von ├ľsterreich] ucieszy┼é si─Ö z oddanego mu przez De Scheppera po powrocie z Anglii listu Dantyszka i obieca┼é przekaza─ç odpowied┼║, jednak ich kontakt urwa┼é si─Ö z powodu misji De Scheppera do Zelandii w zwi─ůzku z pog┼éoskami o pojawieniu si─Ö na wyspie Walcheren francuskich okr─Öt├│w. De Schepper przekazuje Dantyszkowi od pana de Praet odwzajemnienie pozdrowie┼ä i najlepsze ┼╝yczenia. Innych dawnych towarzyszy Dantyszka z dworu cesarskiego nie spotyka.

[Francis van der] Dilft jest w Anglii i cierpi z powodu podagry i przezi─Öbienia.

Podobnie jak Dantyszek, obecny list pisa┼é De Schepper partiami, w przerwach pomi─Ödzy obowi─ůzkami domowymi i dworskimi. Pozdrawia braci i siostry Dantyszka oraz [powt├│rnie] jego kuzyn├│w.

De Schepper sprawuje piecz─Ö nad rozbudow─ů zamku w Gandawie. Budowla ta przez setki lat s┼éu┼╝y┼éa jako klasztor benedyktynom.

De Schepper podaje wiadomo┼Ťci o znajomych i przyjacio┼éach Dantyszka: jego dawnym gospodarzu w Gandawie [Arendt Sturm], Michaelu De Vriendt, De Scardauw, [Danielu] De Heulle, Karelu Utenhove, opacie klasztoru ┼Ťw. Piotra, s┼éudze Dantyszka Triest, IacobusÔÇÖie de Scorisse, Adolphusie de Scornaco, Levinusie Panagathusie [Algoet], a tak┼╝e o Wolfgangu Hallerze, ksi─Öciu Aarschot [Philip II de Cro├┐], AntoonÔÇÖie van Bergen, arcybiskupie K├Âln [Hermann zu Wied] i kardynale Moguncji [Albrecht von Hohenzollern].

Opisuje dobrobyt w lojalnym wobec cesarza ksi─Östwie Geldrii i organizacj─Ö wojska na tym terenie. Informuje o pokoju panuj─ůcym w ksi─Östwie Mediolanu, zarz─ůdzanego w imieniu cesarza po ┼Ťmierci poprzedniego gubernatora, margrabiego del Vasto [Alfonso dÔÇÖAvalos], przez Ferdynanda Gonzag─Ö.

De Schepper nie wie, czego mo┼╝na si─Ö spodziewa─ç po sejmie rzeszy ani soborze trydenckim. M├│wi si─Ö, ┼╝e do Trydentu uda┼éo si─Ö kilku biskup├│w francuskich, z teren├│w Niderland├│w za┼Ť ÔÇô biskupi Cambrai [Robert de Cro├┐] i Tournai [Charles de Cro├┐].

De Schepper nie ma wiadomo┼Ťci o margrabim Johannie Albrechcie [von Brandenburg-Ansbach]. S┼éysza┼é natomiast o Mariangelo Accursio, ┼╝e by┼é na dworze cesarskim jako pose┼é z lÔÇÖAquila, i ┼╝e za┼éo┼╝y┼é rodzin─Ö.

Przechodzi do odpowiedzi na za┼é─ůczon─ů do listu Dantyszka cedu┼é─Ö. Zgodnie z pro┼Ťb─ů poleci┼é Dantyszka kr├│lowej Marii i przeczyta┼é jej fragmenty jego listu.

Stwierdza, ┼╝e wsz─Ödzie znane s─ů rozboje (insolentia) ┼╝o┼énierzy hiszpa┼äskich, ale to zwyk┼éa rzecz dla wojska i nic nie mo┼╝na na to poradzi─ç.

Dowiedzia┼é si─Ö od Gerarda Veltwijcka, ┼╝e wyprawa Turk├│w przeciwko zwolennikom Jerzego [Utje┼íenovi─çÔÇÖa] (Georgiani) zosta┼éa od┼éo┼╝ona, i ┼╝e su┼étan zdaje si─Ö d─ů┼╝y─ç do pokoju. Su┼étan zawar┼é roczny rozejm [z cesarzem], gdy┼╝ Veltwijck nie zgodzi┼é si─Ö na d┼éu┼╝szy.

De Schepper dziwi si─Ö, ┼╝e m┼éody kr├│l Polski d─ů┼╝y do przej─Öcia annat. By─ç mo┼╝e nak┼éoniono go przyk┼éadem kr├│la Francji, papie┼╝ jednak nie pozwoli odebra─ç sobie dochodu. De Schepper postrzega tego rodzaju pomys┼éy jako niebezpieczne.

De Schepper nie spotka┼é si─Ö jeszcze z hrabi─ů [Maximiliaan van Egmond]-Buren, pos┼éa┼é mu tylko list. Ma nadziej─Ö wkr├│tce porozmawiac z nim osobi┼Ťcie.

Potwierdza otrzymanie ksi─ů┼╝eczki Archinto wraz z w┼éo┼╝onymi do niej przedmiotami, dzi─Ökuje za nie w imieniu ┼╝ony, dzieci i kuzyna. Nie jest pewien, czy podobizna srebrnika jest zgodna z orygina┼éem. Prosi o Dantyszka o obja┼Ťnienia w tej sprawie. W wolnej chwili por├│wna wag─Ö monety z wag─ů innych egzemplarzy.

De Schepper chwali ┼╝ale (naeniae) w j─Özyku niemieckim autorstwa Dantyszka, jako ┼é─ůcz─ůce uczono┼Ť─ç z duchem pobo┼╝no┼Ťci chrze┼Ťcija┼äskiej i ca┼ékiem odmienne od tego typu utwor├│w autorstwa duchownych-renegat├│w, chroni─ůcych si─Ö u ksi─Öcia pruskiego Albrechta. Nie zgadza si─Ö jedynie z zakwestionowaniem przez Dantyszka wierno┼Ťci mieszka┼äc├│w Geldrii cesarzowi. De Schepper przypuszcza, ┼╝e ta g┼é─Öboko krzywdz─ůca opinia oparta jest na jednym przypadku ex-kap┼éana, zbieg┼éego z Geldrii do Prus Ksi─ů┼╝─Öcych.

De Schepper zawiadamia, że nie otrzymał z Gdańska enkomionu Piotra Gamrata. Prosi o przesłanie mu tego utworu, jest bowiem ciekaw szczegółów o zmarłym arcybiskupie, którego porównuje do Sardanapala.

De Schepper uspokaja obawy Dantyszka, wywo┼éane wie┼Ťciami o chorobie cesarza ÔÇô by┼é to jedynie niegro┼║ny atak podagry.

De Schepper usprawiedliwia op├│┼║nienie w odpowiedzi na list Dantyszka tym, ┼╝e po powrocie z Anglii ca┼éy czas podr├│┼╝owa┼é po Niderlandach. Kr├│low─ů Mari─Ö zasta┼é w Binche, podarowanym jej wraz z przyleg┼éymi terenami przez cesarza. Kr├│lowa wybudowa┼éa tam rezydencj─Ö obronn─ů, w kt├│rej zamierza sp─Ödzi─ç reszt─Ö ┼╝ycia. Binche, jako po┼éo┼╝one w [przygranicznej] prowincji Hainaut, nie by┼éo wcze┼Ťniej obwarowane, tote┼╝ sta┼éo si─Ö podczas ostatniej wojny ┼éatwym celem atak├│w Francuz├│w, do tego stopnia, ┼╝e sugerowano mieszka┼äcom przeniesienie stamt─ůd relikwii ┼Üw. Ursmara, na co jednak nie zgodzili si─Ö. Obecnie w Niderlandach oczekuje si─Ö na wie┼Ťci z sejmu w Ratyzbonie, dok─ůd podobno maj─ů przyby─ç nieliczni ksi─ů┼╝─Öta.

De Schepper opisuje warunki pokoju, zawartego ostatnio mi─Ödzy Angli─ů i Francj─ů, cho─ç nie podano ich oficjalnie do wiadomo┼Ťci. Boulogne-sur-Mer ma pozostawa─ç w┼éasno┼Ťci─ů Anglii przez osiem lat. Potem kr├│l Francji mo┼╝e je odkupi─ç za kwot─Ö 2 000 000 koron, tymczasem za┼Ť ma p┼éaci─ç Anglii trybut oraz wezwa─ç do pokoju Szkocj─Ö. Kr├│l Anglii pos┼éa┼é jednego z purpurat├│w do Francji, aby zast─ůpi┼é go w roli ojca chrzestnego wnuczki kr├│la [Elisabeth of Valois]. Z tego jednak, ┼╝e kr├│l Anglii nadal obwarowuje Boulogne-sur-Mer, a w jego okolicy buduje nowe twierdze, De Schepper wnioskuje, ┼╝e nie zamierza on odda─ç tego terytorium. De Schepper opisuje pojedynek, kt├│ry odby┼é si─Ö we Francji pomi─Ödzy dwoma Hiszpanami ÔÇô jednym w s┼éu┼╝bie kr├│la Anglii, drugim w s┼éu┼╝bie kr├│la Francji. Zawiadamia, ┼╝e kr├│lowa Maria wybudowa┼éa w Hainaut, tu┼╝ przy granicy z Francj─ů, warowne miasto Mariembourg, po┼éo┼╝one naprzeciwko twierdzy francuskiej.


            odebrano 1547-01-08

R─Ökopi┼Ťmienne podstawy ┼║r├│d┼éowe:
1czystopis język: łacina, autograf, UUB, H. 155, k. 119-137
2kopia język: łacina, XVIII w., LSB, BR 19, Nr 64
3regest z ekscerptami język: łacina, polski, XX w., B. PAU-PAN, 8244 (TK 6), a. 1546, k. 34-51
4regest z ekscerptami język: łacina, angielski, XX w., CBKUL, R.III, 30, Nr 163

Publikacje:
1POCIECHA 1960 s. 75-76, 83 (ekscerpt)
2DE VOCHT 1961 Nr DE, 471, s. 281 (wzmianka)
3DE VOCHT 1961 Nr DE, 471, s. 388-396 (angielski regest; ekscerpt)
4CEID 2/2 (Letter No. 85) s. 516-575 (in extenso; angielski regest)
Podobizny źródeł dostępne tylko po zalogowaniu

Pełny tekst dostępny tylko po zalogowaniu