List #3378
Ioannes DANTISCUS do Piotr KMITA SobieńskiHeilsberg (Lidzbark), 1548-06-14
Regest polski:
Dantyszka niepokoi zarówno śmierć króla [Zygmunta I], jak i szeroko rozpowszechniona pogłoska, niewymagająca bliższego objaśnienia [dotycząca małżeństwa Zygmunta Augusta z Barbarą Radziwiłłówną]. Stan zdrowia nie pozwala mu udać się na dwór ani wozem, ani konno, aby uczestniczyć w pogrzebie monarchy. Wobec braku możliwości osobistego spotkania z adresatem przesyła list. Wyraża życzenie, aby adresat w podeszłym wieku cieszył się lepszym zdrowiem niż on sam.
W chorobie Dantyszek pokłada ufność w Bożej Opatrzności. Spokojnie oczekuje rychłego kresu życia, zwłaszcza wobec niekorzystnego stanu spraw publicznych. Wskazuje, że niektórzy przedkładają interes prywatny nad dobro wspólne. Zaznacza przy tym, że adresat widzi to dokładniej z bliska.
Do Dantyszka docierają różne wieści, które omawia jedynie skrótowo, gdyż nie wszystko można bezpiecznie powierzyć pismu. Do sąsiada [Albrechta Hohenzollerna] przybywają liczni goście. Ostatnio przyjechali hrabiowie [Vollrad] von Mansfeld i [Georg] von Hohenlohe, a także sprowadzony przez dworzanina margrabiego Albrechta [Alcybiadesa] pewien Włoch, Lodovico Monti z Modeny. Po drodze z Królewca zatrzymał się on u Dantyszka, gdzie przebywał zaledwie godzinę. Oświadczył, że od króla [Zygmunta Augusta] zamierza udać się bezpośrednio do króla rzymskiego [Ferdynanda I Habsburga], nie ujawniając jednak celu swojej misji. Ludzie Dantyszka zdołali jedynie od niego wydobyć, że za pośrednictwem Dantyszka może dojść do korzystnych rozstrzygnięć między tymi władcami. Dantyszek nie wie, jak to rozumieć, lecz podejrzewa, że kryje się za tym coś złego.
Nadzieja miesza się ze strachem. Dotarła do Dantyszka wiadomość, że układ zawarty przez wojewodę sieradzkiego [Stanisława Łaskiego] z cesarzem [Karolem V Habsburgiem] może nie wejść w życie wskutek śmierci króla [Zygmunta I]. Równocześnie krążą pogłoski, iż uzgodniono z cesarzem utrzymanie status quo w Prusach Książęcych do śmierci księcia. Następnie miałoby dojść do przywrócenia tam Zakonu [krzyżackiego], a córce księcia [Annie Sophii], jeśli za jego życia nie zostanie wydana za mąż, cesarz da posag. W sytuacji bez wyjścia nie wiadomo, w co wierzyć.
Dantyszek prosi adresata, aby przez wzgląd na dawną życzliwość przekazał mu wiadomości dotyczące informacji przyniesionych przez wojewodę sieradzkiego, a także przewidywanego przebiegu wydarzeń w sprawie Prus Książęcych, o której napływają tak zawiłe wieści zarówno z Królestwa, jak i z innych krajów. Zapewnia, że dochowa tajemnicy. O to samo prosi również w odniesieniu do niniejszego listu.
Rękopiśmienne podstawy źródłowe:
Pomocnicze podstawy źródłowe:
| ||||||||
Tekst + aparat krytyczny + komentarz Zwykły tekst Tekst + komentarz Tekst + aparat krytyczny Ekscerpty dotyczące podróży Dantyszka
UUB, H. 155, f. 212v
Illustri et Magnifico Domino
UUB, H. 155, f. 211rIllustris et Magnifice Domine Comes, amice carissime et plurimum honorande. Salutem et omnis felicitates continuos auctus Ill(ustri) or Ill(ustrissimae)⌈Ill(ustri)Ill(ustri) or Ill(ustrissimae)⌉ Magnificentiae Vestrae precor ex animo.
Dici nequit, quam dolenter cum multis hic duplici sim affectus maerore, cum ob
In hac afflictione me totum divinae voluntati subdidi, cuius dispositionem minime diuturnioris vitae avidus patienter exspectabo, cum videam multa agi praepostere et mundum in maligno versari atque plerosque his rebus adminiculari, quibus se ponere deberent obicem, qui privatis commodis pro se et suis intenti omnem de re publica curam abiecerunt, non considerantes, cum hoc negligunt, quod commune habent cum omnibus, sibi ipsis paulo post detrimentum illaturos. Sed de iis ad Ill(ustrem) or Ill(ustrissimam)⌈Ill(ustrem)Ill(ustrem) or Ill(ustrissimam)⌉ Magnificentiam Vestram, quae haec singula propius perspicit, confidenter hactenus.
Nos hic etiam varia, quae circumferuntur, perturbant, de quibus pauca attingam, eo quod non satis tutum sit omnia credere calamo. Huc ad
Nos inter spem et metum volvimur. Perfertur ad nos compromisso per dominum
Ab Illustri igitur Magnificentia Vestra impense oro pro veteri in me illa sua benevolentia me celare non velit, si quid in iis certi habuerit, et hoc potissimum, quicquid hoc sit, quod dominus
Cui cupio esse commendatissimus atque omnia exopto faustissima.
Dat(ae) or Dat(um)⌈Dat(ae)Dat(ae) or Dat(um)⌉
Magnificentiae Vestrae observantissimus