» CORPUS of Ioannes Dantiscus' Texts & Correspondence
Copyright © Laboratory for Source Editing and Digital Humanities AL UW

All Rights Reserved. No part of this publication may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopy, recording or any other information storage and retrieval system, without prior permission in writing from the publisher.

Letter #3234

Stanisław HOZJUSZ (HOSIUS) to Ioannes DANTISCUS
Piotrków, 1547-10-21
            received Heilsberg (Lidzbark), 1547-10-26

Manuscript sources:
1fair copy in Latin, autograph, AAWO, AB, D. 19, No. 75

Prints:
1HE 1 No. 265, p. 243-244 (in extenso; Latin register)

 

Text & apparatus & commentary Plain text Text & commentary Text & apparatus

 

Reverendissime in Christo Pater et Domine, domine colendissime.

Officiosissimam servitutis meae commendationem.

Mitto Reverendisssimae Dominationi Vestrae instructionem domino Stanisław Łaski (*ca. 1500 – †1550), diplomat and writer; 1534 castellan of Przemęt; 1543 voivode of Sieradz; 1548 starosta of Łęczyca (Urzędnicy 2/2, p. 270)palatino SyradiensiStanisław Łaski (*ca. 1500 – †1550), diplomat and writer; 1534 castellan of Przemęt; 1543 voivode of Sieradz; 1548 starosta of Łęczyca (Urzędnicy 2/2, p. 270) datam. Quod si quid praeterea necesse putaverit, per cubicularium ei scribi poterit. Collegam ferre noluit, interea vero, simul ut hinc discesserat, scripsit reverendissimo domino, num sibi liceret ea compendio dicere, quae fusius essent in instructione perscripta, ac scriptam instructionem offerre. Quae potestas ei permissa est. Ageret, quibus verbis vellet, dummodo res non mutaret.

Quae Reverendissimae Dominationis Vestrae animum affligunt, eadem illa multos male habent. Affirmant nonnulli falsum fuisse rumorem. Faxit Deus, vanus ut sit.

De valetudine Reverendissimae Dominationis Vestrae tristis Piotrków (Petricovia), city in central Poland, in the 15th-16th century the location of the assemblies of the Diet (Sejm) of the Kingdom of Poland, today Piotrków TrybunalskihucPiotrków (Petricovia), city in central Poland, in the 15th-16th century the location of the assemblies of the Diet (Sejm) of the Kingdom of Poland, today Piotrków Trybunalski erat nuntius allatus, verum Deo sit gratia, quod ea meliore statu est, quam fuisse dicebatur. Quem precor, ut diu servet incolumem Reverendissimam Dominationem Vestram, quae turbulentis temporibus his, qua est prudentia et rerum usu praedita, consilio suo multum prodesse potest. Habui litteras a domino Caspare, quibus ut obstem petit, ne salvus conductus Alexander Sculteti (Scholtcze) (*ca. 1485 – †1570), doctor of canon law, cartographer, historian and friend of Copernicus; accused by Dantiscus and Stanisław Hozjusz (Hosius) of Sacramentarian heresy, in 1540 banished by King Sigismund I Jagiellon; in 1541 imprisoned by the Inquisition in Rome; after release from prison in 1544 he stayed in Rome for the rest of his life; 1509-1516 notary at the Roman Curia; 1519-1541 Canon of Ermland (Warmia), 1529-1539 Chancellor of the Ermland Chapter; 1536-1540 administrator of the komornictwo of Mehlsack (Melzak, today Pieniężno) (KOPICZKO 2, p. 299; SBKW, p. 219-220; BORAWSKA 2023, p. 537-538)AlexandroAlexander Sculteti (Scholtcze) (*ca. 1485 – †1570), doctor of canon law, cartographer, historian and friend of Copernicus; accused by Dantiscus and Stanisław Hozjusz (Hosius) of Sacramentarian heresy, in 1540 banished by King Sigismund I Jagiellon; in 1541 imprisoned by the Inquisition in Rome; after release from prison in 1544 he stayed in Rome for the rest of his life; 1509-1516 notary at the Roman Curia; 1519-1541 Canon of Ermland (Warmia), 1529-1539 Chancellor of the Ermland Chapter; 1536-1540 administrator of the komornictwo of Mehlsack (Melzak, today Pieniężno) (KOPICZKO 2, p. 299; SBKW, p. 219-220; BORAWSKA 2023, p. 537-538) detur. Datae sunt 13 Augusti. Eo tempore nondum illum nactus videtur, ac fieri potest, quod ei datus non sit.

Qui citavit reverendissimum Tiedemann Giese (Tidemannus Gisius) (*1480 – †1550), in 1519 ennobled by King Sigismund I; 1504-1538 Canon of Ermland (Warmia); 1516-1527, 1533-1537 Judicial Vicar and Vicar General of Ermland; 1523-1538 Custos of Ermland; 1537-1549 Bishop of Kulm (Chełmno); 1549-1550 Bishop of Ermland (BORAWSKA 1984, passim)dominum CulmensemTiedemann Giese (Tidemannus Gisius) (*1480 – †1550), in 1519 ennobled by King Sigismund I; 1504-1538 Canon of Ermland (Warmia); 1516-1527, 1533-1537 Judicial Vicar and Vicar General of Ermland; 1523-1538 Custos of Ermland; 1537-1549 Bishop of Kulm (Chełmno); 1549-1550 Bishop of Ermland (BORAWSKA 1984, passim), servitor est domini procancellarii. Magna se ab eo iniuria affectum queritur. A reverendissimo domino Culmensi nullae, quod sciam, huc ea de re scriptae sunt litterae. Cuius ego dignitati non deero, sed satius existimarem, ut istic cum eo, quem offendit, transigeret. Quamvis enim adolescentem illum non noverim, audio tamen, quod gravissime ferat iniuriam sibi factam.

Constellatus quid habuerit negotii cum reginali maiestate, nescio. Hoc tantum scio, quod hanc adventus sui causam coram regia maiestate narravit, quod intellexisset absenti sibi detractum esse, quasi quaedam secus a se facta essent, quam fides eius et officium postularet: nunc adesse se, ut se purgaret, si quis obicere aliquid vellet. Quodsi vero in faciem nemo diceret, supplex a maiestate regia petivit, si quid de honore eius absentis detractum vellet, ne fidem verbis eius adhiberet. Respondit ei reverendissimus dominus maiestatem regiam detractionibus locum non dare, et cum nemo sit, qui dicat in faciem, de fide illius bene persuasum esse. Non his quidem verbis, sed in eam tamen sententiam res acta videtur, quantum ego meminisse queo. Erat autem res instructa. Mecum fuit fortasse ter, sed quod a me diligenter adeo sciscitatus est, rescire non potuit. Cum reverendissimo domino egit de praefectura Rhedensi, mecum ne verbum quidem. Obtinuit etiam nonnulla civitatis nomine. Praecipuum fuit illud, quod ei condonata est quattuor annorum statio. Neque enim satis recordor.

Qu[od] Vestra Reverendissima Dominatio confidenter scribit reverendissimo domino, est id illi valde gratum. Quamobrem ne dubitet frequen[ter] id facere.

Legatio quid in se contineat, lecta illa Reverendissima Dominatio Vestra cognoscet. Non tractatur in ea de iure neque e[o] adhuc ventum est. Recte autem factum, quod admonuit Reverendissima Dominatio Vestra de iis, quae in regestris quaerenda sunt, quae diligenter investigari fa[ciam].

De vidua, quam commendat mihi Reverendissima Dominatio Vestra, faciam lubens, ut illius iustitiae praesto adsi[m]. De Alexandro nihil scribit dominus Caspar, praeterquam quod finis adhuc nullus. Petit, ne detur ei fides publica.

Agitur de comitiis prorogandis ad festum Epiphaniarum. Haec iam altera est prorogatio. Quod hodie decernitur, cras irritum pronuntiatur. Dominus dux Prussiae vocabitur ad comitia. Agitur de vocanda simul Reverendissima Dominatione Vestra. Plura scriberem, sed caligant iam oculi. Mitto nova: et vetera, et nova.

Deum precor, ut Reverendissimam [Dominationem] Vestram diu servet incolumem et felicem. Cuius me gratiae commendo.

Eiusdem Reverendissimae Dominationis Vestrae servitor deditissimus Stanisław Hozjusz (Stanisław Hosz, Stanislaus Hosius) (*1504 – †1579), diplomat and theologian; 1534-1538 secretary to the Bishops of Cracow Piotr Tomicki and Jan Chojeński; 1538-1549 royal secretary; 1538-1549 Canon of Ermland (Warmia) and from 1539 Cantor; 1540-1550 Canon of Cracow; 1549-1551 Bishop of Kulm (Chełmno); 1551-1579 Bishop of Ermland; in 1560 elevated to Cardinal; 1561-1563 Papal Legate to the General Council of Trent; in 1573 appointed Grand Penitentiary to Pope Gregory XIII (SBKW, p. 95-96; KOPICZKO 2, p. 129-130)Stanislaus HosiusStanisław Hozjusz (Stanisław Hosz, Stanislaus Hosius) (*1504 – †1579), diplomat and theologian; 1534-1538 secretary to the Bishops of Cracow Piotr Tomicki and Jan Chojeński; 1538-1549 royal secretary; 1538-1549 Canon of Ermland (Warmia) and from 1539 Cantor; 1540-1550 Canon of Cracow; 1549-1551 Bishop of Kulm (Chełmno); 1551-1579 Bishop of Ermland; in 1560 elevated to Cardinal; 1561-1563 Papal Legate to the General Council of Trent; in 1573 appointed Grand Penitentiary to Pope Gregory XIII (SBKW, p. 95-96; KOPICZKO 2, p. 129-130) cantor et canonicus Varmiensis