Letter #2248
Georg WITZEL (VICELIUS) to Ioannes DANTISCUSBerlin, 1539-12-08
received Marienburg (Malbork), 1540-05-14 Manuscript sources:
Auxiliary sources:
Prints:
|
Text & apparatus & commentary Plain text Text & commentary Text & apparatus
Reverendissimo in Christo Patri ac Domino, domino
Gratiam et pacem in
Videor mihi nunc non paulo felicior, quandoquidem patronorum meorum numero tantus accessit vir et is praesul, adeoque longe doctissimus praesul, et qui hoc nomine in
Illustris tanto est
Fama fuit Scythica quondam de gente vocari
Sarmatiam,
At nunc barbaries, si qua est, dispelletur omnis,
Ingenium postquam
Verum ineptus sim, si meis inconditis versiculis ac sinistro natis UUB, H. 154, f. 15vderem sane quam agresti calamo, nisi forte eo audaciae me pertraxit Dantisci Musa, mirum dictu qualis, ut quidem illa sese in probably Ioannes Dantiscus (Jan Dantyszek), Ioannis Dantisci episcopi Varmiensis Carmen paraeneticum, iuvenibus huius temporis non inutile, ad ingenuum adolescentem Constantem Alliopagum, Kraków, Hieronymus WIETOR, 1539 ⌊libelloprobably Ioannes Dantiscus (Jan Dantyszek), Ioannis Dantisci episcopi Varmiensis Carmen paraeneticum, iuvenibus huius temporis non inutile, ad ingenuum adolescentem Constantem Alliopagum, Kraków, Hieronymus WIETOR, 1539 ⌋ exeruit, quem nuper Tua Celsitudo cf.
Quod autem Tua Celsitudo delucubrationibus meis tam honorifice praedicat, easque sibi cum primis placere testificatur, non perinde agnosco, quod certo sciam Tuam Celsitudinem amorem hidden by binding⌈[em]em hidden by binding⌉ religionis abs me defensae, non etiam styli, qui ipse mihi displicet, admiratione candidius pronuntiare de meis leptologematis, sane ut eruditis oculis atque auribus haec arrideant, quae lucubro, numquam hidden by binding⌈[uam]uam hidden by binding⌉ sperare potui, in tanta nimirum optimorum librorum copia, quam ingenisosissima typographia velut ex locupletissimo κειmelio perbenigne in orbem effundit. Nos certe
scribimus indocte, doctis ridenda, fatemurDigna nec
Attamen ista pius syngrammata virque puerque
Perlegit, atque animis imbibit usque suis.
Haec quoque purgatis recitatur scripta cathedris
Nec dedignatur visere nostra Ioves.
Nescio, quo casu primum devenimus illuc,

Stultus ut auderem scribere publicitus.
Causa fuit tanti, ni fallor, maxima coepti
Nostrae perpetuus religionis amor.
Sunt equidem duo lustra, quod huc me on the margin in place of crossed-out ...⌈... illegible⌈...... illegible⌉huc mehuc me on the margin in place of crossed-out ...⌉ compulit ardor,
Ardor erat fidei, vera, aio, zelus erat.
Vidi, mox dolui lolium succrescere maius
Et solito uberius surgere zizanium:
Hinc ego permotus coepi verboque stiloque
dogmata Montani carpere multa novi.
Id merito feci, mox mittit tela nefandus
Hostis in adversum, belua saeva furit.
Perpetior, recti mihi conscius, omnia dura:
Perpulchrum ratus pro Pietate pati.
Rectum Evangelion pleno vulgavimus ore,
Scripturis dedimus cuncta regenda sacris.
Quem or Quin⌈QuemQuem or Quin⌉ etiam merito concessimus esse resectum superinscribed in place of crossed-out sopitum⌈sopitumresectumresectum superinscribed in place of crossed-out sopitum⌉
Quicquid habet vitii curia pontificis,
Non obluctamur, quin emendetur on the margin in place of crossed-out corrigatur⌈corrigaturemendeturemendetur on the margin in place of crossed-out corrigatur⌉ ad unguem,
Si quid non rectum corpore Matris inest.
Nihilo tamen minus nos adfligit Saxonica superinscribed in place of crossed-out Germanica⌈GermanicaSaxonicaSaxonica superinscribed in place of crossed-out Germanica⌉ factio, atque hoc variis modis. Exhibet molestias UUB, H. 154, f. 16v
libros, quod solebam, incudi chalcographicae datos evulgem. Traducor vulgo, ut qui remorer Verbum Dei apud
ill(ustrissimu)m on the margin⌈ill(ustrissimu)m or ill(ustre)m⌈ill(ustrissimu)mill(ustrissimu)m or ill(ustre)m⌉ill(ustrissimu)m on the margin⌉
principem electorem, cum nihil minus faciam, nec eo segnius per totam provinciam verbum
UUB, H. 154, f. 17r
erabilem canitiem hominis laudatissimmi. In Marchia quidem ita se res habet, ut non usque adeo multum salis hic absumpturus sim. Αχέω superinscribed in place of crossed-out Αχω⌈ΑχωΑχέωΑχέω superinscribed in place of crossed-out Αχω⌉[3] άρχοντα ημων
πειθόμeνον τον αθλιον, φευ ουτος ακριβεζερον τους χουθερομανιτας ηκουε, αχεω καλον τον ηροα εις ταυτα μανθευματα αγαν ανθρωπινα ηπτατηθη[4]. Verum tamen non per omnia cum illis facit φιλιπ μελαγχολων on the margin in place of crossed-out ων⌈ωνχολωνχολων on the margin in place of crossed-out ων⌉[5], ουρβαν βασειλισκος,ιακωβηλλος αλλοιτεσχιςματικοι[6], non perinde probant eius incoeptionem, quod videatur παπιζικοτερο[7] esse, ita enim isti loqui solent. Μισουσιν γαρ εικη της εκκλησιας παρατηρησεις ας δε ο αρχων μη αφιεναι θελει[8]. Quo sit evasurum hoc, ignoro[9]. εγω ορθωδοξος εσομαι, καθως ην, εν πασιν κονδυoνοις, α καθ ημεραν μοι επικειμ adscribed⌈μμ adscribed⌉ονται[10].
Nostrum Evangelium certaque nostra fides.
Quicquid habet sordis doctrina Scholastica, quicquid
Contraxit reseco longa Latria mali.
Doctrinam veterum sequimur pars optima patrum,
Pars odit primos seditiosa duces.
Sed iam diu satis versificatum est. Impleo proverbium: Qui pessimus est cantor, is potissimum ambit canere. Tua Celsitudo humanissima, nihil dubito, quin sit veniam datura ludicro, tametsi parum litterato. Excusat αμουσον[11] theologiae gravitas et ita de integro studiorum laboribus obruor, ut non
UUB, H. 154, f. 17v
vacet cudere carmen elaboratius. Ελληνισ[12] vero paucula illa obiter inserui, propter insidiatricis calumniae periculum, cuius gratia nolim hac epistola a quovis legi. Porro quoties otium est ab aula multipliciter amara huic animo, circumvolito passim per historiographos Ecclesiae, accurate conquirens, si quid ullubi(?) inveniri queat, quod pertineat ad vitas Sanctorum. Nam fert animus agiologium scribere, tinam vero id tam feliciter possem, quam libenter velim. Id materiae
UUB, H. 154, f. 18r
quod legendarum, quas vocant, de divis, huic operi iuvando ad me mitteret, incolume remittendum istuc, simulatque foret transscriptum. Ipse multas ubique bibliothecas pariter et bibliopolia revisi, venans archaea[13] quaedam, sed nihil fere probatum in manus uspiam incurrit. Quae suppetebant, erant ... illegible⌈...... illegible⌉ protrita illa, quorum multitudine ... illegible⌈...... illegible⌉ mundus laborat. Bene valeat Tua Celsitudo, colendissime et Ecclesia digne Antistes. Et commendet serenissimo ac invictissimo
Dat(ae) or Dat(um)⌈Dat(ae)Dat(ae) or Dat(um)⌉
Tuae Celsitudinis famulus
Postscript:
Eidem Reverendissimo ad cor[14].
Quodd additurus sum, ita me male habet, ut vix aliquid supra. Nemo omnium vivit, qui gravatius roget, ut est nimis illiberale verbum rogo. Sed quando dura Penia(?) ita urget, imminet, instat, temperare non possum mihi, quin rogem petamque pauper ευλογιαν ab eo, qui habet, unde dare possit. Proinde succurrat inopiae meae copia Tuae Celsitudinis propter servatorem oro atque obsecro. Est mihi comparandus nova facie renitens A cum UUB, H. 154, f. 19v
fuisse scribit. Singulis hebdomadibus exigit dimidiatum aureum cibarius panis. De obsoniis taceo. Equidem frugalius victitare, vix vulgaris etiam possit sacerdotulus. Sanescit vel spetiem luxus mensula nostra. Et cultus modicus est et simplex, quique professionem decet. In supellectile nihil prorsus ambitiosum, nec huius, qualiscumque illa est, plus suppetit, quam usus quotidianus poscit, Samiis utimur ac simpliciter plebeis omnibus on the margin⌈omnibusomnibus on the margin⌉. Opes librariae forsan aliquanto spendidiores sunt, videlicet cuius supellectilis usum Respublica requirit. Neque enim mihi libros habeo, sed Ecclesiae. Oαρχων quidem numeravit, sed hoc ipsum omne paene creditoribus antea debueram. Pensio farnesiana curta atque macra nimium est: id quod alii etiam indignantur. Nec iam ulla functione, seu ecclesiasticam dicas seu scholasticam, utor, unde nimirum evoluto anno reditus sperandi mihi sint. Sed apud patronum tantum talibus verbis minime opust. Tua Celsitudo miserebitur fortunae meae afflictissimae et Vicelio suo vel communium studiorum gratia benedictionem aliquam
UUB, H. 154, f. 20r
in subsidium mittet, quo se sibi me totum obstringat, utque sit, cur superinscribed in place of crossed-out quod⌈quodcurcur superinscribed in place of crossed-out quod⌉ grato animo beneficum praesulem mecum semper circumferam, precerque pro salute eius.