Liczba odwiedzin: 764
» Korpus Tekst├│w i Korespondencji Jana Dantyszka
Copyright © Pracownia Edytorstwa ┼╣r├│de┼é i Humanistyki Cyfrowej AL UW

Wszelkie prawa zastrze┼╝one. Zabrania si─Ö kopiowania, redystrybucji, publikowania, rozpowszechniania, udost─Öpniania czy wykorzystywania w inny spos├│b ca┼éo┼Ťci lub cz─Ö┼Ťci danych zawartych na stronie Pracowni bez pisemnej zgody w┼éa┼Ťciciela praw.

List #3001

Cornelis DE SCHEPPER do Ioannes DANTISCUS
Brussels, 1546-10-18

Regest polski:

W obliczu faktu, ┼╝e cesarz [Charles V of Habsburg] zdecydowa┼é si─Ö podj─ů─ç dzia┼éania wojenne przeciwko ksi─Öciu elektorowi Saksonii [Johann Firedrich the Magnanimous] i landgrafowi heskiemu [Philip I the Magnanimous], De Schepper z braku zaufanego pos┼éa┼äca wstrzyma┼é si─Ö przez d┼éu┼╝szy czas z wys┼éaniem listu napisanego do Dantyszka w czerwcu [IDL 2974].

De Schepper informuje, ┼╝e wsz─Ödzie odbywaj─ů si─Ö ogromne zaci─ůgi do wojska. Zadaniem De Scheppera by┼éo ponowne zrekrutowanie i skierowanie do cesarza oddzia┼é├│w hiszpa┼äskich i w┼éoskich, kt├│rych cesarz u┼╝yczy┼é by┼é kr├│lowi angielskiemu przeciwko Francji. By┼éy one po zako┼äczeniu wojny rozproszone po ca┼éych Niderlandach. Zadanie to powiod┼éo si─Ö m.in. dzi─Öki chojnemu dofinansowaniu ich ┼╝o┼édu przez kr├│low─ů Mari─Ö. Zaci─ůgi w┼Ťr├│d obywateli Niderland├│w i Dolnych Niemiec i dowodzenie tymi wojskami powierzono hrabiemu Maximiliaanowi van Egmond-Buren.

Tymczasem hrabia Buren spotkał się z De Schepperem na dworze [królowej Marii]. Wyraził pragnienie spotkania z Dantyszkiem oraz przekazał swój własnoręczny list do niego, który De Schepper posyła wraz z tym listem.

De Schepper wylicza sk┼éad wojsk cesarskich i opisuje dzia┼éania wojenne prowadzone podczas ich chwalebnego przemarszu do obozu cesarza pod Inglostadt, dok─ůd dotar┼éy 15 wrze┼Ťnia.

De Shcepper opisuje pot─Ö┼╝ny wybuch prochu, zmagazynowanego w wie┼╝y mur├│w miejskich w Mechelen. Sta┼éo si─Ö to noc─ů si├│dmego sierpnia z powodu uderzenia pioruna. Skutkiem wybuchu s─ů ogromne zniszczenia oraz straty w ludziach, zwierz─Ötach i dobytku. Mieszkaj─ůca w wie┼╝y wdowa przeczu┼éa nadchodzac─ů burz─Ö i wraz z potomstwem unikn─Ö┼éa ┼Ťmierci, nocuj─ůc w innym miejscu. De Schepper spodziewa si─Ö, ┼╝e rozpocz─Öta ju┼╝ odbudowa Mechelen b─Ödzie z korzy┼Ťci─ů dla wygl─ůdu tego bogatego miasta. Dziwi si─Ö, ┼╝e proch zgromadzony w pozosta┼éych wie┼╝ach pozosta┼é nietkni─Öty. Wrogowie cesarza rozsiewaj─ů plotki, ┼╝e zniszczenie Mechelen jest skutkiem gniewu Boga przeciw cesarzowi i tym, kt├│rzy zwalczaj─ů Ewangeli─Ö [tj. zwalczaj─ů protestant├│w]. De Schepper wyra┼╝a rado┼Ť─ç, ┼╝e prochu pozosta┼éo wci─ů┼╝ dostatecznie du┼╝o, by m├│c oprze─ç si─Ö wrogom.

De Schepper sygnalizuje tematy, kt├│re jego zdaniem powinny by─ç lepiej znane w Polsce ni┼╝ w Niderlandach, dok─ůd z powodu zaj─Öcia dr├│g w ksi─Östwie W├╝rttemberg rzadko docieraj─ů pos┼éa┼äcy. S─ů to: gwa┼étowno┼Ť─ç wrog├│w w stosunku do cesarza, zaj─Öcie przez nich w─ůwozu Klause i zamku Ehrenberg, wydarcie kardyna┼éowi Augsburga [Otto Truchsess von Waldburg] F├╝ssen i Dillingen, poddanie Schloss Rain [am Lech] przez Konrada von Boyneburg, umocnienie za┼éog─ů nale┼╝─ůcego do ksi─Öcia Ottona [Ottheinrich Wittelsbach von der Pfalz] miasta Neuburg an der Donau. W obozach obu stron konfliktu przebywaj─ů pos┼éowie francuscy i angielscy. De Schepper wyra┼╝a nadziej─Ö, ┼╝e celem ich misji jest pok├│j. Przeciwnicy [cesarza] publikuj─ů drukiem fa┼észywe informacje.

De Schepper opisuje sytuacj─Ö w prowincjach niderlandzkich, granicz─ůcych z Niemcami. Jak dot─ůd panuje tam spok├│j, dzi─Öki temu, ┼╝e zaj─Ötego prowadzeniem wojny hrabiego Buren zast─Öpuje na funkcji gubernatora we Fryzji i Overijssel Wynand von Breyll, cz┼éowiek roztropny, skromny, wierny i do┼Ťwiadczony w sztuce wojennej. Gotowi do pomocy s─ů r├│wnie┼╝ gubernatorzy s─ůsiednich prowincji ÔÇô Lord of Praet w Maastricht i Philippe De Lalaing w Geldrii. Wrogowie, dowiedziawszy si─Ö, ┼╝e regiony te nie s─ů opuszczone, odst─ůpili od plan├│w ataku. W Niderlandach szczeg├│lnie obawiano si─Ö zagro┼╝enia ze strony anabaptyst├│w, kt├│rzy d─ů┼╝─ů do tego, by u w┼éadzy byli nie ludzie szlachetni i bogaci, lecz tacy jak oni ÔÇô biedni, chwiejni i zrozpaczeni. Takie d─ů┼╝enia wspiera landgraf [Philip I of Hesse] i sprzymie┼╝one z nim miasta. Landgraf podobno wystawi┼é ju┼╝ oddzia┼éy, do kt├│rych dost─Öp mie─ç b─Öd─ů ludzie niskiego stanu, podobni do zwolennik├│w Jana ┼üaskiego [jr.], Dawida Jorisa i Menno Simonsa.

De Schepper zawiadamia Dantyszka o przedwczesnej ┼Ťmierci m─Ö┼╝a swojej pasierbicy Cathariny [Laurijn], [Johanna le Gros]. Wdowa po nim i ich jedyne dziecko pozostaj─ů pod opiek─ů De Scheppera. Zmar┼éy mia┼é du┼╝e zas┼éugi dla mieszka┼äc├│w miasta Veere w prowincji Zeeland. By┼é r├│wnie┼╝ praw─ů r─Ök─ů pana Beveren [Maximilian II of Burgundy] .

W Niderlandach wszyscy wyczekuj─ů ko┼äca wojny [w Niemczech]. Jakiekolwiek b─Ödzie, ┼╝adne sprawy pa┼ästwowe ani prywatne nie rozdziel─ů De Scheppera i Dantyszka. Gemma Frisius zosta┼é ┼Ťwietnym lekarzem. Leczy magnat├│w, a nawet samego cesarza. Mieszka z rodzin─ů w Louvain. De Scheppera zdumiewa nienawi┼Ť─ç, jak─ů ┼╝ywi─ů wobec cesarza mieszka┼äcy Bremy i Hamburga, cho─ç zostali przez niego obdarzeni licznymi swobodami i przywilejami. De Schepper poleca Dantyszkowi siebie i swoj─ů rodzin─Ö, i przesy┼éa od nich ┼╝yczenia szcz─Ö┼Ťcia.


            odebrano Heilsberg (Lidzbark Warmi┼äski), 1547-02-04

R─Ökopi┼Ťmienne podstawy ┼║r├│d┼éowe:
1czystopis język: łacina, autograf, UUB, H. 155, k. 140-143
2kopia język: łacina, XVIII w., LSB, BR 19, Nr 66
3regest z ekscerptami język: łacina, polski, XX w., B. PAU-PAN, 8244 (TK 6), a. 1546, k. 59
4regest z ekscerptami język: łacina, angielski, XX w., CBKUL, R.III, 30, Nr 165

Publikacje:
1DE VOCHT 1961 Nr DE, 476, s. 398 (angielski regest)
2CEID 2/2 (Letter No. 86) s. 576-586 (in extenso; angielski regest)
Podobizny źródeł dostępne tylko po zalogowaniu

Pełny tekst dostępny tylko po zalogowaniu