» Korpus Tekstów i Korespondencji Jana Dantyszka
Copyright © Pracownia Edytorstwa Źródeł i Humanistyki Cyfrowej AL UW

Wszelkie prawa zastrzeżone. Zabrania się kopiowania, redystrybucji, publikowania, rozpowszechniania, udostępniania czy wykorzystywania w inny sposób całości lub części danych zawartych na stronie Pracowni bez pisemnej zgody właściciela praw.

List #5374

Ioannes DANTISCUS do Nicolas PERRENOT de Granvelle
Heilsberg (Lidzbark), 1541-04-01

Regest polski:

Dantyszek niedawno odpisał na list adresata, przekazany mu przez królewskiego posła Jana Ocieskiego. Pisze powtórnie w związku z kolejnym poselstwem do cesarza [Karola V], w które wyrusza Stanisław Maciejowski, brat biskupa chełmskiego, podkanclerzego i przyjaciela Dantyszka [Samuela Maciejowskiego]. Przedmiotem misji Maciejowskiego jest m.in. banicja, nałożona przez sąd cesarski na księcia w Prusach Albrechta [Hohenzollerna]. W przeszłości sprawą tą zajmował się także Dantyszek jako poseł króla [Zygmunta I], dlatego też przedstawia adresatowi jej kontekst i swoje ówczesne działania.

Podczas sejmu Rzeszy w Augsburgu [1530] Dantyszek złożył protest w imieniu polskiego monarchy przeciwko nadaniu Zakonowi [Krzyżackiemu] inwestytury na ziemie pruskie, zajmowane niegdyś przez Zakon. Cesarz zapewniał, że akt ten nie narusza czyichkolwiek praw ani własności. Dantyszek nalegał, by cesarz nie zezwalał na wytoczenie procesu przeciw królowi i jego wasalowi Albrechtowi przed sądem cesarskim. Cesarz dał mu nadzieję, że do tego nie dojdzie. Jednak w drodze z Niderlandów na sejm Rzeszy w Ratyzbonie [1532] Dantyszek odkrył przybitą do wrót kościoła we Frankfurcie decyzję o nałożeniu banicji na Albrechta i wszystkich, którzy go wspierają. Po przybyciu na miejsce poinformował cesarza, że tak sformułowana banicja obejmuje również polskiego króla i wszystkich jego poddanych i może stać się zarzewiem niepokojów, a nawet wojny. Cesarz oświadczył, że decyzję tę, bez jego wiedzy, wydał sąd cesarski działający według własnych praw i zwyczajów i obiecał dopilnować, by nie została ona wykonana. Król [Zygmunt I] wielokrotnie za pośrednictwem listów i posłów apelował do cesarza o zniesienie banicji. Czyni to także obecnie, posyłając Maciejowskiego.

Dantyszkowi jako duchownemu sprawa ta szczególnie leży na sercu, jej pomyślne rozwiązanie ma bowiem istotne znaczenie dla zachowania pokoju i dla dobra całego chrześcijaństwa. Ręczy też, że jeżeli zapewniony będzie pokój, książę Albrecht podejmie współpracę także w kwestiach religijnych.

Dantyszek ostrzega, że utrzymanie banicji grozi kryzysem w stosunkach Królestwa Polskiego z królem rzymskim [Ferdynandem], a w konsekwencji - zerwaniem zawartych niedawno zaręczyn [Zygmunta II Augusta z Elżbietą Habsburżanką].

Podkreśla znaczenie misji Maciejowskiego, prosząc o wszelką pomoc w jej skutecznym wypełnieniu i zarekomendowanie przy okazji swojej osoby cesarzowi.




Rękopiśmienne podstawy źródłowe:
1kopia język: łacina, XVI w., GStA PK, XX. HA Hist. StA Königsberg, HBA, C 1, Nr 735, k. 2r-3r

Publikacje:
1HARTMANN 1525-1550 Nr 735, s. 392, enclosure No. 2 (niemiecki regest)

Fragmenty dokumentujące podróże Dantyszka [Wróć do widoku całego tekstu]

 itinerarium