List #7145
Ioannes DANTISCUS do Ioannes LANGHANNIUSHeilsberg (Lidzbark), 1544-06-14
Regest polski:
Święto Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny było od dawna obchodzone, jednak zostało zniesione przez poprzednika Dantyszka na biskupstwie [Maurycego Ferbera]. Ferber ledwie dożył drugiego święta po jego zniesieniu, a w samo święto zmarł. Dantyszek, kierując się należną czcią dla Matki Bożej, zakorzenieniem święta w tekście Ewangelii, a także przekonaniem, że jednodniowy obchód nie pozbawi ludu znacznej ilości pracy, przywraca święto wraz z jego oktawą na terenie diecezji warmińskiej.
Dlatego Dantyszek nakazuje wszystkim adresatom, aby obeszli przywrócone święto jako zdwojone [to znaczy z obowiązkiem odprawienia dwóch oficjów – właściwego dla danego dnia tygodnia oraz świątecznego], z nakazem udziału kleru i świeckich oraz w dawnej oprawie. Poleca ponadto, aby publicznie obwieścili powierzonym sobie wiernym, że święto będzie obchodzone.
Dantyszek zwraca uwagę, że wielu wiernych nie oddaje należnej czci Ciału Chrystusa niesionemu w procesjach oraz do chorych, zaniedbując obowiązek uklęknięcia. Dlatego nakazuje adresatom, aby upomnieli swoich parafian o konieczności okazywania czci Najświętszemu Sakramentowi przez uklęknięcie. Poleca im również pouczyć wiernych, że wszystkie osoby dorosłe obojga płci, które nie zastosują się do tego nakazu, będą podlegać karze dwunastu 12 więzienia albo zapłacie tyluż grzywien.
Niniejszy mandat w formie okólnika ma być przesyłany od proboszcza do proboszcza i wprowadzany w życie, a ostatni z ich ma go odesłać do kancelarii biskupiej.
Rękopiśmienne podstawy źródłowe:
Publikacje:
| ||||||
Tekst + aparat krytyczny + komentarz Zwykły tekst Tekst + komentarz Tekst + aparat krytyczny
Edictum ad parrochos, ut festum Visitationis B(eatae) or B(eatissimae)⌈B(eatae)B(eatae) or B(eatissimae)⌉ Virginis restituatur sollemniterque celebretur.
Cum festum Visitationis Gloriosissimae Virginis Mariae a longissimo retro tempore celebratum 
AAWO, AB, A2, f. 18v per
Quapropter vobis ms. nobis(!) ⌈vobisvobis ms. nobis(!) ⌉ omnibus supradictis in virtute sanctae oboedientiae mandamus, ut dictum festum cum sua octava per nos, ut praemittitur, restitutum sub sollemnitate chori et fori cantuque ab antiquo consueto ut totum duplex celebretis populoque vobis commisso celebrandum publice de ambone denuntietis.
Intelleximus etiam et oculis nostris vidimus, postquam Sanctissimum Corpus Domini vel in processionibus, vel item ad aegrotantes profertur, debitum illi cum genuflexione honorem et reverentiam a multis non deferri. Proinde vobis iniungimus, ut ex contionibus AAWO, AB, A2, f. 19r vestris ad debitam devotionem et reverentiam Sacratissimo Eucharistiae Sacramento habendam et faciendam parochianos vestros cohortetis, ut Venerabile Sacrum genuflexione honoretur on the margin⌈ut Venerabile Sacrum genuflexione honoreturut Venerabile Sacrum genuflexione honoretur on the margin⌉[2],
certifican(tes) or certifican(do)⌈certifican(tes)certifican(tes) or certifican(do)⌉
illos, quod si quis aetatis iam adultae repertus fuerit et per vos aut quoscumque ad nos delatus, qui hoc ipsum pium nostrum mandatum contempserit et genua in loco competenti coram hoc Venerabili Sacramento, cum per sacerdotem cum signo et pulsatione campanae portatur, non flexerit, quod nos illum vel illos utriusque sexus duodecim hebdomadarum in carcere vel totidem marcarum poena irremissibiliter multari committemus.
Volumus autem, ut hoc mandatum de vicino ad vicinum plebanum missum atque exsecutum, per novissimum ad cancellariam nostram reportetur.
Dat(ae) or Dat(um)⌈Dat(ae)Dat(ae) or Dat(um)⌉ in arce nostra