Letter #3445
[Ioannes DANTISCUS] to UNKNOWN [a physician in Gdańsk (Danzig)]Heilsberg (Lidzbark), 1548-10-14
English register:
Dantiscus has instructed his chancellor [Johann Lehmann] to proceed from the diet of Royal Prussia in Graudenz (Grudziądz), where he had sent him, directly to Gdańsk (Danzig). Once there, he was to consult the addressee, who is known to Dantiscus for his knowledge and experience in the field of medicine, regarding the state of his health and methods of treatment.
Lehmann returned to Dantiscus on the previous day, conveying the addressee’s opinion, which had been drafted despite his indisposition. Dantiscus expresses his gratitude for this. He was highly pleased with the addressee’s advice. In Dantiscus’ view, the addressee has diagnosed the cause of the illness almost fully, since he can see the symptoms in his own case.
Dantiscus intends to follow the prescribed treatment upon obtaining a more detailed opinion from the addressee, based on information regarding the state of his health, being sent along with the letter. The present messenger will convey the recommendations back to Dantiscus. He asks for further instructions on how to recover his health, in particular for a clarification of the rules for using the grains mentioned in the advice. Furthermore, he inquires whether the consumption of sugared ginger is advisable for him.
He promises to reward the addressee handsomely for the efforts involved in his treatment. He wishes for him to visit him without delay, so that he may personally examine and attend to him.
He encloses with the letter a booklet of hymns [an edition of his own Hymni aliquot ecclesiastici], which has been delivered to him from Cracow. He hopes that it will meet with the addressee’s approval on account of its pious content.
In the attachment, Dantiscus describes his ailments.
Six years ago in Cracow, he was confined to his bed with an illness for many days, and went back without having fully recovered. On his return journey, he fell ill with diarrhoea, which significantly weakened him over two nights. The ailment partially subsided, yet it kept recurring.
He applied remedies to bind the bowels, but he developed a scrotal hernia as a result. Since then, he has been carrying his swollen scrotum suspended under his belly to facilitate walking.
In accordance with the physician’s recommendation, he has been adding coarsely ground galangal to his food to prevent the sudden bowel movements, which have also been occurring to him recently. This diet has led to significant abdominal distension, which has swollen to a size comparable to that of a pregnant woman. Furthermore, his legs are swollen, too. While this does not prevent him from being able to walk, the swelling makes it difficult to stretch his legs fully. Dantiscus is feeling weak: although he has no headaches, he feels drowsy almost constantly.
He presents the diet he had followed prior to obtaining advice from the addressee. In order not to obstruct bowel movements, he consumed liquid or soft meals in the forenoon or at midday. The basis of his diet consisted primarily of warmed beer with the addition of crumbled wheat bread and butter or clear olive oil from Venice, or a very thin oatmeal gruel mixed with eggs. Furthermore, he consumed soft-boiled eggs, meat, and small fish at those times which are conducive to digestion, provided that no nausea occurred.
He does not consume wine, which his stomach does not tolerate. He takes small quantities of beer (one or two sips) and water with the addition of cinnamon or sugar, or boiled with three small portions of galangal. Sometimes he combines this drink with beer in order to reduce the risk of sudden bowel movements and to fortify the digestive system.
He does not experience increased thirst, however his mouth feels dry both during the day and at night. He is unable to provide information regarding his urine because collecting it has been difficult.
He asks the addressee for recommendations on nutrition and the induction of sweating based on the information provided. He sends five Hungarian gold florins minted in Gdańsk. The rest will be communicated by letter.
In a postscript, Dantiscus states that he usually excretes more nourishment than he consumes, and the frequent bowel movements weaken him more than his other ailments. Given his abdominal distension, he fears that an attempt at inhibiting the functioning of the digestive system could lead to undesirable consequences.
Manuscript sources:
Auxiliary sources:
| ||||||
Text & apparatus & commentary Plain text Text & commentary Text & apparatus
Clarissime superinscribed in place of crossed-out Ornatissime⌈Ornatissime Clarissime Clarissime superinscribed in place of crossed-out Ornatissime⌉ et Eximie Domine Doctor superinscribed in place of crossed-out amicis⌈amicis Doctor Doctor superinscribed in place of crossed-out amicis⌉, amice carissime.
Salutem et omnem felicitatem.
Commiseramus
Nec displicet superinscribed in place of crossed-out ceat⌈ceatcetcet superinscribed in place of crossed-out ceat⌉ ea curam, quam illa praescripsit praescribet, quam eam etiam adhibituri sumus, ubi ex nova superinscribed⌈novanova superinscribed⌉ informatione Dominationi Vestrae adhuc written over ius⌈iuscc written over ius⌉ descripti morbis per nos descripti et hic inserti on the margin⌈et hic insertiet hic inserti on the margin⌉ morbis et va defectus corporis nostri status written over m⌈mss written over m⌉ exactius consilium ipsius et iudicium per hunc nuntium nostrum nobis fuerit communicatum. Utque Quod ut Dominatio Vestra nulla omissa a omni adhibita diligentia et ipsa rei veritate, quid illa de hoc nostro morbo sentiat, adhibita, nobis perscribat, impense rogamus. Simul etiam, quae ad restituendum pristinum corporis et eiusdem partium vigorem, qui plurimum iam deficere incipit, necessaria putabit, ua una mittat, praesertim autem verum(?) superinscribed⌈verum(?)verum(?) superinscribed⌉ usum seminum, quorum in consilio suo mentionem facit, nobis explicet, et quae ex illis no conduci exped conducibiliora ad conservandam valetudinem nostram existimabit, reliquis adiungat, et quibus remediishoc in esse conservari poterit si quid super zinzi et ut significet, an nobis etiam usus zinziberis saccaro conditi [co]nducat ... et alia quaedam on the margin⌈et quibus remediis superinscribed⌈remediisremediis superinscribed⌉hoc in esse conservari poterit si quid super zinzi et ut significet superinscribed⌈ut significetut significet superinscribed⌉, an nobis etiam usus zinziberis saccaro superinscribed in place of crossed-out et a⌈et a saccaro saccaro superinscribed in place of crossed-out et a⌉ conditi co hidden by binding⌈[co]co hidden by binding⌉nducat ... illegible⌈...... illegible⌉ et alia quaedamet quibus remediishoc in esse conservari poterit si quid super zinzi et ut significet, an nobis etiam usus zinziberis saccaro conditi [co]nducat ... et alia quaedam on the margin⌉.
Erit Haec Dominationis Vestrae diligentia, no quam nostro nomine quam in superinscribed in place of crossed-out ad⌈ad in in superinscribed in place of crossed-out ad⌉ curanda aegritudine nostra suscipiet, nobis erit superinscribed⌈eriterit superinscribed⌉ gratissima et dabimus operam, ne frustra ea impendatur, sed erga eandem sed posthac eam maiori gratitudine superinscribed in place of crossed-out benevolentia⌈benevolentia gratitudine gratitudine superinscribed in place of crossed-out benevolentia⌉ nostra erga Dominationem Vestram prosequemur. Quam cuperemus ita affectam esse, ut citius hic nos invisere et statum valetudinis nostrae ipsamet praesens existens on the margin⌈praesens existenspraesens existens on the margin⌉ inspicere ac diligentius investigare posset. In ea si nobis ob morem gerere poterit, rogamus, ne hoc intermittat, futura nobis semper hospes gratissimus Dominatio Vestra.
Quae ut citius convalescat et diu in ea perseveret optamus. Quam bene valere cupimus Cui his adiunctum libellum hymnorum, qui ad manus nostras ex Cracovia pervenit, mittimus, quem
D(ominationi)
Vestrae ob pietatem quam complectitur gratissimam fore no dubitamus, quam complectitur, gratum fore Dominationi Vestrae non dubitamus. on the margin⌈Cui his adiunctum cf. Ioannes Dantiscus (Jan Dantyszek), Hymni aliquot ecclesiastici, variis versuum generibus, de Quadragesimae Ieiunio & sex eius diebus Dominicis, deque horis Canonicis Christi Passionis tempore. Et de Resurrectione, Ascensione, Spiritussancti missione, Matreque gloriosissima Maria Virgine, recens aediti. Cracoviae apud Viduam Hiero(nymi) Vieto(ris), Anno d(omi)ni M.D.XLVIII., ed. by Stanisław Hozjusz, Kraków, Hieronymus WIETOR's widow, 1548 ⌊libellum hymnorumcf. Ioannes Dantiscus (Jan Dantyszek), Hymni aliquot ecclesiastici, variis versuum generibus, de Quadragesimae Ieiunio & sex eius diebus Dominicis, deque horis Canonicis Christi Passionis tempore. Et de Resurrectione, Ascensione, Spiritussancti missione, Matreque gloriosissima Maria Virgine, recens aediti. Cracoviae apud Viduam Hiero(nymi) Vieto(ris), Anno d(omi)ni M.D.XLVIII., ed. by Stanisław Hozjusz, Kraków, Hieronymus WIETOR's widow, 1548 ⌋, qui ad manus nostras ex
Quae bene valeat. on the margin⌈Quae bene valeat.Quae bene valeat. on the margin⌉
Dat(ae) or Dat(um)⌈Dat(ae)Dat(ae) or Dat(um)⌉ ex arce nostra
Valetudinis[1] meae status sic habet.
cum paper damaged⌈[cum]cum paper damaged⌉ ante annos sex Cracoviae superinscribed⌈
Quod cum mihi taediosum esset, adhibui constringentia, quo factum est, ut tum primum herniam sentirem et intra scrotum se glans abdere inciperet, quae postea in dies tumidior fiebat et auctior, ut oporteret me sursum versus umbilicum bombycino panno scrotum colligare, quam ligaturam, ut in progressu sim expeditior, adhuc fero sedulo.
Accidit tandem, ut consilio medici uterer in cibis galanga non satis in pulveres minutim superinscribed⌈minutimminutim superinscribed⌉ redacta, ut ventriculo confirmato molestia illa improvisae egestionis, quae plerumque praeter voluntatem, ut modo etiam mihi fieri solet, erumpebat on the margin⌈erumpebaterumpebat on the margin⌉, carere possem. Post quam victus rationem intestina tumescentia mihi ventrem quasi praegnantis extenderunt hincque coxae et surae usque ad talos dura quadam carne tumorem habuerunt, qui adhuc manet iuncturamque circa tales quasi laqueo constrinxit, sic quod non facile, licet utcumque incedere possim, crura plerumque valeam protendere. Fit item et caput mihi, sine tamen dolore, debilius, ut fere semper ... superinscribed⌈... illegible⌈...... illegible⌉... superinscribed⌉ decumbere cupiat.
De victu priusquam mihi consilium Dominationis Vestrae allatum est, ne fluor iste alvi obstrueret, cibis liquidioribus et mollioribus sum usus, ante vel in ipsa meridie. Imprimis mihi cerevisiam triceaceam cum pane ordiaceo siligineo intrito, butyroque immisso vel oliva munda, quam ex
Potus est non vinum, quod par paper damaged⌈[ar]ar paper damaged⌉cius stomachus abhorret, sed vel unus, vel duo haustus triti ms. a(!) ⌈ii ms. a(!) ⌉ceae paper damaged⌈[ae]ae paper damaged⌉ cere paper damaged⌈[cere]cere paper damaged⌉visiae et aqua in cinamomo, zuccaro etc. atque ex tribus portiunculis ga paper damaged⌈[ga]ga paper damaged⌉langae decocta, quam aliquando etiam cerevisiae addo et infundo qu illam superinscribed⌈illamillam superinscribed⌉ [...] paper damaged⌈[...][...] paper damaged⌉cis or o⌈ss or o⌉ aliquantisper, ne ita subito eluat, firmare alvum.
[S]itim urgentem non patior, sed oris siccitas me interdiu, aliquando et nocte insistit on the margin⌈S hidden by binding⌈[S]S hidden by binding⌉itim urgentem non patior, sed oris siccitas me interdiu, aliquando et nocte insistit[S]itim urgentem non patior, sed oris siccitas me interdiu, aliquando et nocte insistit on the margin⌉. De urina, prout paper damaged⌈[prout]prout paper damaged⌉ difficulter a me capi potest, cum per scrotum foras superinscribed⌈forasforas superinscribed⌉ funditur, non est, quod scribere possim paper damaged⌈[im]im paper damaged⌉.
Ex his omnibus Dominatio Vestra corporis mei habitum agnoscat et, quae salubriora mihi paper damaged⌈[mihi]mihi paper damaged⌉ fore on the margin⌈forefore on the margin⌉ perpendet, consilium suum tam de sudore provocando etc., quam de victus ratione paper damaged⌈[tione]tione paper damaged⌉ habendo mihi Dominatio Vestra impartiat. Dominationi Vestrae superinscribed in place of crossed-out Cui⌈Cui Dominationi Vestrae Dominationi Vestrae superinscribed in place of crossed-out Cui⌉ in memoriam coeptae inter nos amicitiae paper damaged⌈[icitiae]icitiae paper damaged⌉ quinque aureos Hungaros
XIIII Octobris,
Postscript:
Plus[3] quam ingero plerumque egero et eiusmodi crebrae egestiones, quas continere nequeo superinscribed⌈quas continere nequeoquas continere nequeo superinscribed⌉, magis me debilem et viribus vacuum faciunt, quam alia omnia accidentia. Si alvus constringi deberet et adhuc venter tumescit, metuo, ne quid deterius fiat. Quae omnia divinae misericordiae et voluntati consilioque Dominationis Vestrae, quod illa regitur, commendo atque subicio etc.
AAWO, AB, D.70, f. 385r